Tocht 105 - Gevangen in Veenhuizen
Datum:
29 Oktober 2009
Weersomstandigheden:
Bewolkt
Temperatuur 15 graden
Wind: geen




Reisgegevens:
IJsselstein – Utrecht met de fiets
Utrecht – Assen met de trein
De tocht: Assen – Assen
Assen – Utrecht met de trein
Utrecht - IJsselstein met de fiets
Afstand:
IJsselstein - Utrecht vv 28 km
Assen – Assen 76 km
Totaal 104 km
Aantal plaatsen:  15
 
1.     Ter Aard
Tocht: 105(1)
Bezocht op: 29 oktober 2009
Provincie: Drenthe


Bij het verlaten van Assen moet de nieuwbouwwijk Peelo worden aangedaan. Zeer onverwachts staat daar een kring van ouderwetse vliegezwammen langs de kant van de weg. Een groepje wegwerkers met hesjes in een zelfde kleur deelt de verwondering. Via de brug over de Drentse Hoofdvaart komt men in Aard. Boerderij “De Hunneheide” is nu dierenpension en hondenschool, terwijl je er ook je caravan kunt stallen. Bij de kern van het dorp staat een huis met een echte afbeelding van Pippi Langkous en die staat er niet toevallig. De bewoonster, nu 19 jaar oud, verklede zich graag als een echte Pippi en reed dan ook op een wit paard met zwarte stippen. Zo werd ze ontdekt door radio Drenthe en begon een carrière als zangeres Akkelien. Ze bleef haar paarden trouw en heeft nu een rijschool, waar je op een echt Appaloosa-paard kunt rijden. Bovendien zorgt ze ervoor, dat er steeds weer nieuwe paarden geboren worden. De ouders, die ernaast wonen, blaken terecht van trots.
2.     Rhee
Tocht: 105(2)
Bezocht op: 29 oktober 2009
Provincie: Drenthe


Hoewel Rhee in de buurt van de snelweg ligt is het hier landelijker dan ooit. De historische Picardt Hoeve heeft een rieten dak en een pad met echte Drentse veldkeien. Een voormalige eg staat er tegen de muur. Aan de overkant liggen de aardappelen of bieten onder witte zeilen te wachten op vervoer. De Asserstraat verstoort de sfeer nauwelijks, want de laan van bomen in herfstkleuren vormen een eenheid met het omliggende land.
3.     Ubbena
Tocht: 105(3)
Bezocht op: 29 oktober 2009
Provincie: Drenthe


Ubbena ligt aan de Asserstraat, de oude verbinding met de stad Groningen. Op de kaart heeft men er een groen streepje naast getekend en de bedoelde schoonheid is ook daadwerkelijk aanwezig in de vorm van een laan met beukenbomen in de gele kleuren van de herfst. Langs de weg liggen de stobben van een aantal oude bomen, die zo een bijzonder kunstwerk vormen. Op de hoek van een tuin ligt een grote steen, die bedoeld is grenssteen boermarke Zeyen en hier neergelegd is door de familie J. Bonder in 2005. Overal in deze streek liggen dergelijke stenen, die vroeger de grenzen bepaalden tussen de dorpen. Bij de splitsing naar Zeyen staat een grote boerderij, die ooit herberg is geweest en het nu moet doen als wokrestaurant.
4.     Zeyen
Tocht: 105(4)
Bezocht op: 29 oktober 2009
Provincie: Drenthe


Op een kleine brink onder hoge bomen is het druk met ouders en kinderen. De school gaat uit en dat is altijd een sociale gebeurtenis. De komende week is een ontbijt op school. Volgens een spandoek is dat broodnodig, maar voor de kinderen en de ouders gaat het meer om de gezelligheid. De plaatselijke bakker zal ervoor zorgen, dat iedereen weer de smaak leert waarderen van een ouderwetse boterham, maar misschien worden het toch weer bolletjes.
De echte brink is breder en nog mooier. De boerderijen rondom zijn mooi door stdabewoners opgeknapt en kunnen er weer voor eeuwen tegen. Het standbeeld op de hoek staat er wat verloren bij, hert eert een onderwijzer, die veel heeft gedaan voor de scholing van de boeren en de vernieuwing van de landbouw in Drenthe. De brink van dit oude esdorp moest het vroeger zonder bomen doen en was de verzamelplaats voor het vee, dat overdag naar de gemeenschappelijke weilanden rondom Zeynen werd gebracht.
5.     Zeyerveld
Tocht: 105(5)
Bezocht op: 29 oktober 2009
Provincie: Drenthe


Ook hier hebben grote bomen bezit genomen van de kanten van de weg. Een klein kanaaltje was vroeger belangrijk voor het vervoer, maar mag nu geen naam hebben. Wat verlaten ligt er bij een grote boerderij een tunneltje, waar ooit het vee veilig onder de weg door kon lopen. De weg is nu zeer stil, de koeien staan al op stal en het tunneltje is onder water gelopen. Het heeft wel een naam de “Langkat Tunnel” alsof een groot wat
6.     Zeyerveen
Tocht: 105(6)
Bezocht op: 29 oktober 2009
Provincie: Drenthe


De vaart richting Assen is vast belangrijk geweest voor het vervoer van het veen. De meeste huizen van het buurtschap zijn nu opgeslokt door een nieuwbouw wijk. Wel is er uitzicht op een houten toren, die midden in een park staat waar Assen laat zien hoeveel verschillende soorten bomen hier willen groeien.
7.     Kloosterveen
Tocht: 105(7)
Bezocht op: 29 oktober 2009
Provincie: Drenthe


Ook Kloosterveen raakt ingebouwd door de vooruitgeschoven nieuwbouw van Assen. Het veen is woonwijk geworden. De Drentse Hoofdvaart is er natuurlijk nog wel, maar zal vooral pleziervaart zien passeren. Er is zelfs hier een kleine jachthoven aangelegd vlak bij de brug en bij een grote uitspanning, die ooit ook boerderij was. Bij de splitsing richting Norgervaart zijn bruggen te vinden en een voormalige kroeg, waar de schippers zich konden laven.
8.     Norgervaart
Tocht: 105(8)
Bezocht op: 29 oktober 2009
Provincie: Drenthe


De lange rechte vaart is halverwege afgedamd en er staat een rijtje kleine huizen, die jarenlang uitkeken over het afgegraven veen. De grond is hier nog zeer zwart, maar de nieuwbouw rukt op in de verte.
9.     Huis ter Heide
Tocht: 105(9)
Bezocht op: 29 oktober 2009
Provincie: Drenthe


Langs de weg tussen Zeyenveld en Huis ter Heide staan langs de weg kleine molentjes, die je op straffe van een boete vooral niet mag beschadigen. Omdat het nog licht is, is de functie niet direct duidelijk, maar in het donker geven ze mooi draaiend licht en zo blijven de automobilisten op de weg. Huis te Heide heeft een kroeg, maar er is ook een plan gemaakt om het buurtschap leefbaar te houden. De opkomst van de wijk Kloosterveen zorgde voor veel verkeer. De brug over de Norgervaart is verbreed en de vaart is opgeschoond. Er is een vissteiger voor mindervalide aangelegd en wandelroutes door het bos aan de overkant zijn gemarkeerd. Maar het mooiste is toch wel het herstel en behoud van de Koloniesluis bij de aftakking naar Veenhuizen.
10.     Veenhuizen (Assen)
Tocht: 105(10)
Bezocht op: 29 oktober 2009
Provincie: Drenthe


Vlak na de bocht in de Veenhuizervaart en bijna aan het einde van de bewoonde wereld begint Veenhuizen met een zwaar beveiligde gevangenis. Veenhuizen beschik over drie gevangenissen en allen zijn in bedrijf. Omdat Nederland de gevangenen van de Belgen mag verwelkomen, blijven ze voorlopig allemaal beschikbaar. Langs het kanaal staan de huizen van het voormalige personeel met moralistische namen als “Bid en Werk”, “Huis en Haard”, “Werken is Leven”en “Flink en Vlug”. Een groot wit huis, vast van een vroegere directeur heet Humaniteit. De vroegere bewoners van Veenhuizen zullen er bittere grappen over gemaakt hebben. In het dorp staan 2 kerken, om de verschillende soorten gelovigen van dienst te kunnen zijn. Bij de ronde protestante kerk staan buiten twee urinoirs, die nu vast onder monumentenzorg vallen. Rondom het terrein staan verspreid boerderijen waar de voormalige landlopers aan het werk werden gesteld. Uit zeer goede bedoelingen heeft de heer Visser, directeur der Koloniën in 1823 deze inrichting laten bouwen. Hij was begaan met het lot van de verpauperde stadsbevolking. Maar zoals bij zoveel goede bedoelingen wordt de inrichting eerder een strafkamp, waar Guwa’s (gestichtsbewakers) met hun karabijnen op de hoeken wacht hielden om te voorkomen, dat er iemand ontsnapte. De glazen huisjes staan er nog. De inrichting is in een carrévorm gebouwd en op de grote binnenplaats staan nu een paar bomen, een trapveldje en een speeltuintje. Het is gedeeltelijk een museum geworden. Naast de ingang staat een houten klokkentoren, waar de bel geluid werd, als er een ontsnapping was. Boven de ingang van een dienstgebouw staat onze vaderlandse spreuk “ je maintiendrai” en dat zal toen en vandaag nog wel gebeuren
11.     Weperpolder
Tocht: 105(11)
Bezocht op: 29 oktober 2009
Provincie: Friesland


Met de binnenkomst van Weperpolder zijn we de Zuidoosthoek van Friesland binnen gereden.Het landschap verandert van een veenkolonie naar een gebied met koeien en groene weiden. Enkele grote boerderijen staan langs de weg, die merkwaardig genoeg wordt opgesierd met vliegezwammen. Aan de overzijde is een groot terrein met recreatiewoningen en daarachter begint het uitgestrekte natuurgebied van het Fochterloër Veen.
12.     Ravenswoud
Tocht: 105(12)
Bezocht op: 29 oktober 2009
Provincie: Friesland


De smalle weg door het Fochterloër Veen is van een ongekende schoonheid. De lichtgele grassen steken fel af tegen het zwart van het veenachtige water. Je ziet de absolute onbegaanbaarheid, die ooit gold voor grote stukken Nederland. Bij de enige bocht ligt een meetje tussen bomen en aan de weg wordt ijverig gewerkt, zodat auto’s niet verder kunnen en fietsers moeten ploeteren door het zand. De binnenkomst van Ravenwoud is geruststellend. De ophaalbrug over de begroeide turfvaart geeft een gevoel van lang geleden. Het is een klein dorp met bescheiden huizen en dat gaat terug naar het verleden, toen hier veenarbeiders woonden en werkten ver van de bewoonde wereld. Lang was het een afgelegen gehucht behorende bij Appelscha, maar toen men er een eigen dorp van wilde maken, werd in 1939 een prijsvraag uitgeschreven voor een goede naam. Het leverde namen op als Roode Dorp, Stalindorp en Klein Moskou ten teken, dat de bevolking communistisch gezind was. Jarenlang was de CPN hier de grootste partij.
De school van Ravenswoud is vernoemd naar meester Lok, die in de oorlog het verzet leidde en zorgde voor de bonkaarten van de vele onderduikers in dit gebied. Hij werd voor zijn deur door een doodseskaderneer geschoten en zijn lichaam bleef er een nacht liggen, want iedereen was bang voor meer slachtoffers. Zijn vrouw verliet het dorp en kwam pas terug toen de school 50 jaar bestond. Op het kruispunt hangt nu een briefje met het verzoek om uit te kijken naar een poes met de naam Bali. Hij of zij is beige/rood, wat langharig met een pluimachtige staart en al drie weken zoek.
13.     Hijkersmilde
Tocht: 105(13)
Bezocht op: 29 oktober 2009
Provincie: Drenthe


Daar waar de Opsterlandse Compagnonsvaart uitkomt in de Drenthse Hoofdvaart ligt Hijkersmilde. Nu ligt er een brede brug over de vaart, maar vroeger zal er vast een sluis gelegen hebben. Het huis op de hoek moet dan van de sluiswachter zijn geweest. Toen in deze streken nog veen gestoken werd, was dit vast een belangrijke doorvoerroute en de schippers konden tijdens het wachten hun inkopen doen. Er is nog steeds een slager, die vandaag de bonensoep in de aanbieding heeft.
14.     Smilde
Tocht: 105(14)
Bezocht op: 29 oktober 2009
Provincie: Drenthe


De weg langs de Drentse Hoofdvaart wordt stevig onder handen genomen en de auto’s en de bussen moeten vaak wachten. Langs het kanaal staan naast voormalige boerderijen ook enkele landhuizen. Smilde heeft duidelijk een streekfunctie en het winkelcentrum is aangepast aan de huidige behoefte om met de auto snel veel boodschappen te kunnen doen. De kerk is zeshoekig met een houten klokkentoren op het dak. Het verzetsmonument laat een vrouw zien, die herijst uit de ellende van de oorlogsjaren.
15.     Bovensmilde
Tocht: 105(15)
Bezocht op: 29 oktober 2009
Provincie: Drenthe


Bovensmilde kent natuurlijk het verhaal van de kaping van een school met kinderen door Molukkers, die dachten dat dit zou helpen bij het verkrijgen van een eigen land aan de andere kant van de wereld. Door de regel, dat een fiets alleen voor 16.30 uur met de trein mee mag, ontbreekt de tijd voor een echt bezoek. De kerk flitst voorbij en bij een grote boerderij kan men een cursus volgen in het schapendrijven. Je moet dan wel een goede hond hebben, een Bordercollie bijvoorbeeld.