Tocht 99 - Over Afrikaanse beelden, een dorpsonderwijzer en een herstelde kloostermuur
Datum:
27 Augustus 2009
Weersomstandigheden:
Licht bewolkt met soms wat motregen
Temperatuur 22 graden
Wind: Zuid-West 4
Reisgegevens:
IJsselstein – Utrecht met de fiets
Utrecht – Oss met de trein
De tocht: Oss – ‘s Hertogenbosch
‘s Hertogenbosch – Utrecht met de trein
Utrecht - IJsselstein met de fiets
Afstand:
IJsselstein - Utrecht vv 28 km
Oss – ‘s Hertogenbosch 83 km
Totaal 111 km





Aantal plaatsen:  22
 
1.     Lage Wijst
Tocht: 99 (1)
Bezocht op: 27 augustus 2009
Provincie: Noord-Brabant


De Wijsterweg liep ooit van Hoge naar Lage Wijst, maar wordt nu onaangenaam onderbroken bij een zijweg. Het is dus even zoeken naar de juiste weg. De firma Verstegen BV doet in hout- en bouwmaterialen, maar heeft een schutting met prikkeldraad om het terrein moeten zetten om diefstal te voorkomen. Aan de overkant hebben een man en een vrouw zich gespecialiseerd in een opleiding voor paard en koetsier. Hun logo bestaat uit een paardenhoofd tussen twee wielen. Verder is het rustig wonen onder de hoge bomen met zicht op een weiland. Op de hoek van de weg richting Vinkel toont een opslag van bouwmaterialen wat slordig.

2.     Berkt
Tocht: 99 (2)
Bezocht op: 27 augustus 2009
Provincie: Noord-Brabant


Langs de weg staat een klein stalletje met groente en fruit uit eigen tuin. De prijs is exact vastgesteld. Iedereen mag zelf bepalen wat je voor de tomaten, snijbonen en courgettes wil betalen. Het bordje “doe mar wé” brengt waarschijnlijk zo meer op. Om de hoek licht het voormalig jachtslot De Berkt. Aan de gracht rondom het huis is te zien, dat het ooit een echt kasteeltje is geweest. Alles is nieuw opgetrokken en een blaffende hond bewaakt nu het terrein.
Aan de overkant ligt het “Jonkerstraat” en op de hoek een mooie boerderij, die ooit bezit van de jonker geweest zal zijn.
3.     Munnekens-Vinkel
Tocht: 99 (3)
Bezocht op: 27 augustus 2009
Provincie: Noord-Brabant


Munnekens-Vinkel is natuurlijk bekend om zijn sterrenwacht Halley, die over de Groote Wetering tussen de weilanden ligt. Het gebouw is wit en bescheiden, maar de koepel moet toch een goed zicht op het heelal geven. Langs de weg staat een bord met het bericht, dat wat verderop galerieboerderij “De Buffel” moet liggen. Naast de boerderij staat een beeld van een buffel al op de bezoekers te wachten. Een vrouw, die de ramen lapt van de boerderij vertelt, dat de galerie is opgezet door de heer van de Rijt, die uit Zimbabwe terug kwam met een container vol Afrikaanse beelden en losse stenen. Hij was zo gefascineerd geraakt door deze kunst, dat hij tot de dag van vandaag, daar mee bezig is gebleven. En dat klopt ook, want de heer van de Rijt zit verderop op een kleine trekker en laadt stenen in. De stenen zijn allemaal voorzien van een kruisje en zijn bestemd voor een galerie, die er vast beelden van laat maken. Beelden zijn met honderden tegelijk hier aanwezig, in de boomgaard, in de schuren, langs het pad, overal eigenlijk. Jarengeleden kwam van de Rijt deze beelden tegen onderaan de tafelberg in Zuid-Afrika. Zimbabwe is het enige land in Afrika, dat stenen beelden maakt. Beelden uit andere landen zijn van hout. De geschiedenis gaat terug naar de onafhankelijkheidsverklaring van het toenmalige Rodesië door Iam Smith. Engeland besloot als straf om het land te boycotten en vriendje Amerika deed mee. Van de ene op de andere dag was er geen afzet meer voor de tabak en een plantage houder zou al zijn mensen moeten ontslaan. Hij vroeg hen om uit stenen, die daar voorhanden waren, beelden te gaan maken en dat gebeurde.Via Zuid-Afrika kwamen te beelden over heel de wereld terecht en dus ook in Munnekes-Vinkel. Rijk zal hij er niet van worden, want je moet eigenlijk een beetje “knettergek” zijn, volgens de eigenaar. Als je naar de ruwe stenen kijkt en daarna naar de gepolijste zwarte beelden, snap je zijn passie. Door de loop der jaren ziet van de Rijt al snel wie ijverige hakkers blijven en wie echt talent heeft. Uit één van de werkplaatsen klinkt het schuren klinkt het gebeitel en wordt langzaam een nieuw beeld geboren.
4.     Vinkel
Tocht: 99 (4)
Bezocht op: 27 augustus 2009
Provincie: Noord-Brabant


De oude melkfabriek aan de Lindestraat is wit geschilderd en biedt onderdak aan de handelsonderneming Schuffelers. Die doet in witgoed, want op verhoging waar vroeger de melkbussen werden uitgeladen, staat een lange rij van wasmachines en koelkasten. Een man in een antieke Mercedes, weet uit eigen ervaring de tijd van de melkrijders en de melkbussen. Er ging 30 liter in en ze waren loodzwaar om te tillen. Later werden de bussen nog groter en kon er 60 liter in, maar die bussen werden toen al leeggezogen door een slang. Dat was allemaal voor de tijd van de gekoelde melktanks en de massale tankauto’s. Al die kleine melkfabrieken zijn verdwenen en Nederland kent eigenlijk nog maar twee grote zuivelbedrijven, Campina en nog een andere, maar de gebouwen zijn soms gespaard, zoals hier in Vinkel. Op het plein van Vinkel staat de oude pastorie bij een nieuwe kerk en verderop ligt uitspanning “De Driespong” op een driesprong.
5.     Rukven
Tocht: 99 (5)
Bezocht op: 27 augustus 2009
Provincie: Noord-Brabant


Een bordje wijst al richting “Nelis Hoeve”. Het blijkt een mooi verbouwde boerderij te zijn met een fraai aangelegde tuin. Men kan er terecht voor woondecoraties en alles getuigd van een verfijnde smaak. Een tractor met een giermachine doet hier tijdelijk wat aan af. Rukven bestaat uit een aantal verspreide huizen en boerderijen. Richting Loosbroek staat een boomkwekerij toepasselijk tegenover de Jan van de Boomstraat.
6.     Loosbroek
Tocht: 99 (6)
Bezocht op: 27 augustus 2009
Provincie: Noord-Brabant


Op het plein naast disco De Lunenburg staat een zeshoekig huisje met als bestemming een taxistandplaats. Natuurlijk heeft Loosbroek een ruim uitgevallen kerk met bijbehorende pastorie of klooster. Onder een klein afdakje staat een Romeinse soldaat. Het valt niet erg op, maar zijn zwaard is gebroken. De mensen uit de supermarkt weten van niets, maar een echtpaar aan de overkant gelukkig wel. Ze zijn net druk met de verhuizing, want hun zoon komt in hun boerderij wonen en zelf verkassen ze naar het huis ernaast. Er wordt nog wel geboerd en het land loopt tot aan het bos in de verte. Naast vleeskoeien gaat het om aardappelen en maïs. De zoon zal het bedrijf niet voorzetten en de boer boert omdat hij van dit vak houdt. De soldaat bij de kerk is de Donatus, beschermheilige tegen onweer en bliksem. Elk jaar op de 2e zondag in juli wordt er een processie gehouden en gezongen door het gildenkoor Sint Barbara uit Dinther. In een boekje moeten het lied van Donatus staan, maar het boekje is even niet te vinden. Wel is er een blaadje met liedteksten. Het Ave Maria staat er op, maar ook hier ontbreekt Donatus. De eerste regels komen langzaam bovendrijven: “Sint Donatus officier in het leger der Romeinen ……”.
Maar waar het zwaard is gebleven weet niemand.
7.     Hommelse Hoeve
Tocht: 99 (7)
Bezocht op: 27 augustus 2009
Provincie: Noord-Brabant


Op het kruispunt liggen enkele grote oude boerderijen. Een stukje van de weg heet nu Hommelse Hoeve. Even buiten het buurtschap gaat het fietspad even door een stukje bos. Hier staat een kunstwerk, dat gelukkig ook als bank gebruikt kan worden. Het is een geschenk aan de oud-burgemeester van Gorp-van de Ven bij haar afscheid op 25 juni 2003. Het kreeg de statige titel mee : “eenheid in verscheidenheid” en dat slaat dan op de verschillende dorpen in de gemeente Bernheze. Een fietsend echtpaar maakt graag gebruik van deze rustplek. Ze zijn echte “knooppuntfietsers”. Zo’n kilometer of 30-40 vinden ze op een dag meer dan voldoende en ze hebben nu wel wat drinken verdiend. Deze zomer waren ze in de Achterhoek en ook daar was het heel rustig op de fietsroutes. Ze verbleven in het dorp Azewijn en ontdekte daar, dat de Achterhoekers helemaal niet stug en zwijgzaam zijn.
8.     Heische Wal
Tocht: 99 (8)
Bezocht op: 27 augustus 2009
Provincie: Noord-Brabant


Het bos in de verte zal ongetwijfeld de Heidense Wal zijn. Achter de boerderij op de hoek staat een grote kas te wachten op beplanting. Verderop wordt een nieuwe loods gebouwd en een vrachtwagen levert de dakspanten af. In de tuin voor het huis staat een bord, dat de nieuwe bewoners welkom zijn in deze buurt.
9.     Ditherse Hoek
Tocht: 99 (9)
Bezocht op: 27 augustus 2009
Provincie: Noord-Brabant


Een mooi gerestaureerde boerderij stamt uit 1730 en ligt verscholen tussen de bomen.
De buren wonen ook mooi, maar dat komt vast door hun bedrijf “Zeker Bouwen”, dat in architectuur en ruimtelijke ordening doet. Naast een schuur staat een hoge berg met stenen en er is een soort wildwest poort gemaakt met het opschrift “Wienouja Ranch”.
10.     Vorstenbosch
Tocht: 99 (10)
Bezocht op: 27 augustus 2009
Provincie: Noord-Brabant


De kerk van Vorstenbosch i s gewijd aan de heilige Lambertus en aan de gevel van een cafe is nog net te lezen, dat het ooit het gildenhuis was. In de tuin aan de overkant wapperen Boeddhistisch gebedsvlaggen rondom een klein kleurrijk koepeltje. Het centrum draagt de naam “Karma Eusel Ling”, maar moet het droevige bericht vermelden, dat de tempel wegens brandschade voor onbepaalde tijd is gesloten. De consulten van Ria Bello en Guus van der Valk gaan wel gewoon door, maar voor de Taiji moet je nu naar Nistelrode. Wel is er binnenkort een lezing door LAMA Tashi Nyima, die een snelle progressie belooft op het pad der verlichting.
Molen Windlust doet daarentegen weer zeer Hollands aan. Hij staat op een kleine heuvel en aan de voet staat een beeld van de molenaar, die met groot genoegen ziet hoe zijn kat een muis gaat vangen.

11.     Bedaf
Tocht: 99 (11)
Bezocht op: 27 augustus 2009
Provincie: Noord-Brabant


Bedaf ligt aan de voet van de Bedafse Bergen en is mede daardoor een recreatiegebied geworden. Een koetsier is op weg naar toeristen, die graag in zijn huifkar rondgereden willen worden. Hij heeft zijn paard versierd met veel gepoetst koper en kleurrijke kwasten. De motregen deert het dier niet. Ook de bezoekers van de midgetgolf hebben geen last van de regen. De banen hebben allemaal een afdakje. Het valt echter nog niet mee om de bal met een biljartkeu in het mandje te stoten. Verderop bij de camping is alles ingericht voor de paardenliefhebbers. Een lange rij van boxen maakt het straks mogelijk om de beesten te borstelen en over de neus te aaien.
12.     Rakt
Tocht: 99 (12)
Bezocht op: 27 augustus 2009
Provincie: Noord-Brabant


Op het kruispunt staat gesmede herder met zijn schapen ter herinnering aan het 25 jarige bestaan van buurtvereniging De Rakt. De boerderijen liggen wat verspreid langs de weg en een oude schuur wordt overeind gehouden met een paar ijzeren palen.
13.     Loo (Uden)
Tocht: 99 (13)
Bezocht op: 27 augustus 2009
Provincie: Noord-Brabant


De nieuwe snelweg is dicht tegen Loo aangekropen. Het is inderdaad een plaats waar naast de huizen ook bomen staan. Langs de oude boerderij op de hoek staan drie monumentale lindebomen en een lijsterbes met oranje vruchten.
14.     Moleneind (Uden)
Tocht: 99 (14)
Bezocht op: 27 augustus 2009
Provincie: Noord-Brabant


Het buurtschap is gescheiden van zijn molen. De nieuwe snelweg heeft zich tussen hen in zijn plaats ingenomen. Bij een rijtje kleinere huizen heeft de eigenaar zelf ooit een rood-wit molentje gebouwd en in de tuin gezet. Helaas heeft de tand des tijds toegeslagen en heeft een wiek het begeven. Bij de buren wordt ambachtelijke geitenkaas bereid en verkocht.
15.     Uden
Tocht: 99 (15)
Bezocht op: 27 augustus 2009
Provincie: Noord-Brabant


De kerk van Uden is verre te zien met zijn twee toren en zijn hoge koepel. Naast de kerk heeft de pastorie een omvang die past bij dit kolossale monument van de Rooms Katholieke emancipatie.
De huisjes aan de overkant zijn daarentegen bescheiden van omvang, maar bont van kleur. Het is niet verwonderlijk, want het gaat o.a. om een Mexicaans eethuis. Een meisje zet net de cactussen buiten en een stoel met een sombrero. In dezelfde straat staat een mooi ruim huis met de rustige naam Huize “Ter Lande”. Het is vandaag druk in Uden. Auto’s zoeken schuifelend een parkeerplekje. Het winkelcentrum vervult duidelijk een streekfunctie. Iets buiten het centrum heeft de zijmuur van een saaie hoge flat een schildering van een vrolijke clown gekregen. De tekst “ ’t is hier goed kerse ete” moet de bewoners moed inspreken. Verderop loopt een lange muur om een groot kloostercomplex. De muur is net gerestaureerd in opdracht van de eerwaarde zuster Birgittinesse, terwijl het bouwbureau van het Bisdom Den Bosch voor een goede begeleiding heeft gezorgd. De bewoners aan de Nonnenstraat aan de overkant zijn er blij mee.
16.     Mariaheide
Tocht: 99 (16)
Bezocht op: 27 augustus 2009
Provincie: Noord-Brabant


Tocht: 99 (16)
Bezocht op: 27 augustus 2009
Provincie: Noord-Brabant
Op de grens tussen Mariaheide en Veghel staat sinds 1888 een bescheiden monument. Het gedenkt een voormalig kerkje, waar de rooms katholieken vanaf 1649 toch nog hun zondagsplicht konden vervullen. Hierop is men eeuwen later nog trots en schoolkinderen leerden de tekst uit hun hoofd: "Gezegend zij de grond, waar het bedehuis eens stond.....".
De hoofdstraat van Mariaheide is rustige straat geworden. Al het verkeer wordt om het dorp geleid. Men vindt het niet meer nodig om een fietspad aan te leggen. Toch wordt het voetpad door veel fietser als zodanig gebruikt. Alle belangrijke gebouwen van het dorp liggen in de buurt van de kerk. Het voormalige klooster met als mooi contrast een rij metalen zuilen met bovenop kleine beeldjes, die iets vertellen over het dorp. Aan de overkant het zalencomplex voor bruiloften en partijen en naast de kerk de voormalige school met het huis van de hoofd. Een oud schoolhoofd werd zo gewaardeerd, dat er een straat naar hem genoemd is. Hij rust samen met zijn vrouw en dochter op het intieme kerkhof achter de kerk. Zelf werd hij amper 50 jaar, maar zijn echtgenote maakte de eeuw vol. De stilte van het kerkhof wordt verstoord door het driftig gerinkel van de glasbak aan de andere kant van de heg. Daar instrueert een grootmoeder haar kleinkinderen in de recycling en de pret van het flessen breken.
De timpaan boven de kerkdeur ontroert door de oprechte aanbidding van de beide ouders met hun twee kinderen, moeder en dochter bij elkaar en aan de andere kant vader en zoon. Een feloranje winkel met dichtgetimmerde luiken verstoort het verstilde evenwicht van het dorp. Ooit was het een cafe met de landelijke naam "De Heidebloem". Het gebouw werd opgekocht door een projectontwikkelaar, die waarschijnlijk nog steeds op de juiste vergunningen wacht. De kroegbaas was zo vaderlandsgezind bij de laatste EK voetbal, dat hij de hele tent oranje schilderde.


17.     Beukelaar
Tocht: 99 (17)
Bezocht op: 27 augustus 2009
Provincie: Noord-Brabant


Aan de rondweg rond Veghel ligt Beukelaar. Het is een afgesloten staat met wat huizen en hier en daar een weiland. De grote showroom van een autobedrijf laat zien, dat Veghel oprukt. Op de occasions kan men nu tot 24 maanden garantie krijgen.
18.     Veghel
Tocht: 99 (18)
Bezocht op: 27 augustus 2009
Provincie: Noord-Brabant


Een grote parkeerplaats oogt futuristisch met zijn loopbrug waarop men niet kan lopen. Men vond het spannend om een eenzame boom in een stapel bakstenen te zetten. Voordeel is dat de auto’s er niet tegenaan kunnen rijden. Het stadhuis van Veghel is erg groot uitgevallen, maar past toch wel goed bij het ruime marktplein met zijn grappige ijstent en de hoge kerk aan de andere kant. Schuin achter de kerk staat en kleiner kerkje, waarin al sinds vele jaren een moskee is gevestigd. Een man met een plastic tas met uien komt net uit de winkel, die er bij hoort. Hij nodigt iedereen gastvrij uit om binnen te komen kijken en te fotograferen. Hiervoor steekt de echte beheerder een stokje. Er mogen nu geen foto’s gemaakt worden, zelfs niet van de watermeloenen. Eens per jaar in mei is er een open dag en dan mag dat allemaal wel.
19.     Beugt
Tocht: 99 (19)
Bezocht op: 27 augustus 2009
Provincie: Noord-Brabant


De boerderijen aan de weg van Veghel naar Heeswijk-Dinther dragen dezelfde kleuren. Die horen vast bij het kasteeltje Zwanenburg, dat aan het einde van een smalle weg tussen de bomen zichtbaar wordt. Het is wit en op de toegangspoorten staan stevige torens. De zwanen in het hek verklappen de naam van huis. De zwanen konden zwemmen in de Aa, die erachter loopt.
De naam Zwanenburg kreeg het landgoed pas in 1650, want eerder werd het vernoemd naar Woltherus Spierinc Boeghem en die achternaam was de oorsprong van de naam Beugt. Toen was in de archieven slechts sprake van een hoeve aan de Aa.
Op de hoek staat een boom, die is aangereden, maar zich krachtig heeft hersteld.

20.     Heeswijk-Dinther
Tocht: 99 (20)
Bezocht op: 27 augustus 2009
Provincie: Noord-Brabant


Langs de weg staat het groene loof van aspergeplanten te wachten op de oogst van volgend jaar.
Heeswijk-Dinther wordt nu in één adem uitgesproken, maar eigenlijk zijn het twee dorpen met vroeger een eigen gemeenteraad. Voor het gemak hadden ze samen één burgemeester. Nu ze sinds de zoveelste gemeentelijke herindeling opgegaan zijn in de gemeente Bernheze worden ze weer gezien als twee dorpskernen, maar op alle kaarten blijft het streepje tussen Heeswijk en Dinther bestaan. Het verleden is ook af te lezen aan de twee kerken. Bij Heeswijk staat echter een dorpspomp en een rijtje restaurants in verschillende kleuren met eten uit it verschillende landen rond de Middellandse Zee. Bij Heeswijk staat een uitspanning waaraan nog te zien is, dat het vroeger ook een boerderij is geweest.
21.     Fokkershoek
Tocht: 99 (20)
Bezocht op: 27 augustus 2009
Provincie: Noord-Brabant


Aan een zijweg richt het water van de Leijgraaf liggen verspreid de boerderijen van Fokkershoek.
Langs de grote weg verbergt een hoge haag een beelden tuin. Een doorkijkje laat een kleine vijver zien met middenin een rank vleugelachtig beeld op een gouden naald. Kasteel Heeswijk ligt niet ver hier vandaan, maar wordt beschreven bij Kameren.

22.     Kameren
Tocht: 99 (21)
Bezocht op: 27 augustus 2009
Provincie: Noord-Brabant


Kameren heeft een paar boerderijen en een groot kasteel. Een deel ervan ligt in het water en een ranke brug verbindt dit deel met het voorhof. Het kasteel kent een lange geschiedenis, die teruggaat tot de 11e eeuw. In die tijd was het een versterkte heuvel in het water, die later werd afgevlakt om er een stenen kasteel op te bouwen. Het was een sterke burcht, want het lukt Prins Maurits tot twee maal toe niet om hem in te nemen. Frederik Hendrik moest de klus afmaken. Aan het einde van de 18e eeuw was het het hoofdkwartier van Pichegru, generaal in dienst van Napoleon. In 1835 liet een baron het vervallen kasteel opknappen om er zijn verzameling kunstvoorwerpen en curiosa in op te slaan. Nu kun je hier trouwen, vergaderen of recepties geven.