Tocht 90 - Rondom Elburg en het graf van de laatste baron
Datum:
26 Mei 2009
Weersomstandigheden:
Onbewolkt
Temperatuur 25 graden
Wind: Noord-Oost 3




Reisgegevens:
IJsselstein – Utrecht met de fiets
Utrecht – Wezep met de trein
De tocht: Wezep – Nunspeet
Nunspeet – Utrecht met de trein
Utrecht - IJsselstein met de fiets
Afstand:
IJsselstein - Utrecht vv 28 km
Wezep – Nunspeet 67 km
Totaal 95 km
Aantal plaatsen:  17
 
1.     Hattemerbroek
Tocht: 90 (1)
Bezocht op: 26 mei 2009
Provincie: Gelderland


Vlak voor Hattemerbroek ligt een voormalige kazerne. Nu is het een heropvoedingskamp voor lastige jongeren. Ze werken er volgen de Glenn Mills methode en dragen de ondertitel “school voor winners”. De laatste berichten in de media waren, dat dit blijkbaar alleen lukte door geweld en vernedering en dat de Hoenderloo Groep de werkwijze moest bijstellen.
Hattemerbroek ligt langs de lange Zuiderzeestraatweg en er staat een groot landhuis te koop, wat verscholen tussen de bomen. Een man onderhoudt de tuin van een bejaarde vrouw en kent de geschiedenis dus niet. Achter dit huis loopt de Oude Weg waar hier en daar nog voormalige boerderijen staan. Eén is er te koop, uit 1757, waarschijnlijk omdat de buurman grote stallen bouwt achter hun tuin en zo het uitzicht op de snelweg in de verte ontneemt.
Vlak bij rotonde staat een tuincentrum gespecialiseerd in witte tuinbeelden. Vooral hanen en heel en half blote Venusbeelden zijn ruim in voorraad.
2.     Engeland (bij Wezep)
Tocht: 90 (2)
Bezocht op: 26 mei 2009
Provincie: Gelderland


De weg tussen Wezep en ’t Loo ligt op de grens van de bossen van de Veluwe en het lagere land tot ooit uitmondde in de Zuiderzee. De huizen langs de weg zijn ruim met een flink stuk tuin. De Algemene Begraafplaats Bovenheigraaf ligt tussen de bomen en tussen de graven is veel ruimte overgelaten. De muur met urnen is niet erg in trek en kent nog veel lege plekken. Een vrouw en haar moeder zijn op weg naar het graf van vader. Ze gaan er nieuw planten brengen. Bij het begin van de begraafplaats is een apart stukje vrijgehouden voor de graven van kinderen. Het is er extra stil en geurt er naar pas gemaaid gras.
3.     Loo ('t) (Oldenbroek)
Tocht: 90 (3)
Bezocht op: 26 mei 2009
Provincie: Gelderland


Borden verwijzen naar het Utrechts Buitencentrum, een heel oud begrip in het Utrechtse Onderwijs. Voor veel kinderen was dit lang de enige plek waar ze kennis konden maken met de natuur en het leven in de oertijd. Vandaag is net een nieuw groep aan gekomen, kinderen uit groep 8 van de basisscholen Rijnsweerd en Parkwijk, scholen met een heel verschillenden leerlingenpopulatie. Ze zijn nog wat aan het buitenspelen en verkennen het gebouw en het terrein, terwijl het team het programma van de week doorneemt. Vandaag staat de speurtocht op het programma, die extra moeilijk is gemaakt. Morgen zullen er oude stenen worden opgegraven, waarmee je echt vuur kan maken. Met schepnetjes zullen sloten uitgeschept worden op zoek naar de planten, vissen, salamanders en kikkerdril. Er is ook een oerhut op het terrein om te laten zien hoe onze verre voorouders woonden en leefden en waar brood gebakken zal worden. Vroeger was dit deeg om een stok, nu zijn het echte pizza’s geworden. Brood werd niet gegeten, de pizza’s wel. Tot groot verdriet van het team en de kinderen gaat het onderdeel “uilenballen” niet door. Er zijn nog wel uilen en er zijn nog wel ballen, maar die worden centraal verzameld en gedetermineerd om meer te weten te komen over de uilenstand.
Het voormalig landgoed ’t Loo is omgebouwd tot een vakantiepark met huisjes tussen de bomen en alle bijbehorende voorzieningen.

4.     Mullegen
Tocht: 90 (4)
Bezocht op: 26 mei 2009
Provincie: Gelderland


Hier komt de kruidenier nog met zijn grote wagen tot aan de voordeur. De winkelier kan er nog steeds van leven. De witte boerderij bij de rotonde draagt terecht de naam “De oude eikelboom”. Voor de deur staat de naamdrager groen te pronken. Aan de overkant verkoopt een dealer machines van een Zweeds of Fins merk. Terug bij de splitsing in Mullegen staat een huis bijna verscholen in het hoge gras.
5.     Bovenveen
Tocht: 90 (5)
Bezocht op: 26 mei 2009
Provincie: Gelderland


Op een bordje langs de weg staat, dat de Tuin Open is. Men moet er wel € 2.50 voor betalen, maar er wordt je een consumptie op het terras beloofd. Er zijn ook zeldzame planten te zien. Het huis met een puntdak ligt verscholen tussen het vele groen en op de hoek met uitzicht op een weiland ligt het atelier. De deur staat open en de kunst wacht op een bezoeker, maar alles is verlaten op deze vroege maandagochtend. In de tuin staat een stuk boomstronk in de vorm van een uil of een andere bosbeest. In de workmate is een stuk hout vast geklemd, voor een kunstwerk of voor de kachel. De tuin is erg groen met enkel kleuraccenten van bloemen. Het is niet duidelijk welke plant nu gewoon en welke zeldzaam is. Dat zou je moeten navragen bij de Nederlandse Tuinen Stichting, waar deze tuin bij is aangesloten. De bloeiende rododendrons langs het pad zijn indrukwekkend maar zeker niet zeldzaam.

6.     Bovenstreek
Tocht: 90 (6)
Bezocht op: 26 mei 2009
Provincie: Gelderland


Op de hoek van de Bovenstreek staat een oude boerderij met een hooiberg. Een vrouw hangt de was op. Ze is hier geboren en getogen en korte periode in Aperloo is ze weer neergestreken in het ouderlijk nest. De boerderij was al jaren in de familie van moederskant en had ooit luiken in de kleuren zwart en rood. Lang mochten de boerderijen met deze kleuren niet worden verkocht, want ze waren in bezit van een rijke freule. Toen er echter geldproblemen kwamen werd het testament opgebroken. Boerderijen met geel met groene luiken waren weer het bezit van een andere freule.
De hooiberg is niet meer in gebruik, maar het hooi zou nog best te voeren zijn. Maar wat doet een mens met een lege hooiberg? Dus mag hij zo blijven staan en vaak op de foto van de vakantiegangers.
7.     Oldenbroek
Tocht: 90 (7)
Bezocht op: 26 mei 2009
Provincie: Gelderland


Natuurlijk heeft Oldenbroek zijn kerk aan de Zuiderzeestraatweg. Ooit heeft er een tram langs gelopen, een huis is nog naar een halte vernoemd. In het voormalig stadhuis zit nu een drogisterij. Achter de kerk begin de uitgestrekt polder Oosterwolde, die zich uitstrekt tot aan de randmeren. Oldenbroek heeft echter ook zijn Boerderijmuseum in de buurt van de Bovenstreek.
In de tuin staat een groepje vogelverschrikkers en zeldzaam geworden beeld in volkstuinen. In de oude stallen hangen foto’s uit vervlogen tijden, toen de wegen nog zandwegen waren. Een rieten kinderstoel heeft ooit een kind gedragen, die nu bejaard zou moeten zijn. Op het buitenterrein is een antieke toilet, dat hier “’t Huussien” wordt genoemd. De oude aardappelpootmachine moet ooit het toppunt van vernieuwing geweest moeten zijn, net als de wasmachine in het washak. Het wasbord oogt bekend en op zolders zullen er nog veel vergeten staan te worden.
8.     Eekt
Tocht: 90 (8)
Bezocht op: 26 mei 2009
Provincie: Gelderland


Er loopt een lang recht fietspad van Oldenbroek naar Eekt. Het land is er vlak en bijna zonder bomen. In Eekt heeft een boer zich omgebouwd tot een camping van de Stichting Vrije Recreatie. Bezoekers kijken samen met de boer naar de poten van een forse geit, die daar eigenlijk geen zin in heeft. Aan de overkant hangt een rek met witte klompen en bewaakt door een trolachtige bedelaar. Eekt kent nog boerderijen in bedrijf en veel huizen hebben luiken in uiteenlopen kleuren.Aan de jaartallen is te zien, dat het gebied hier aan het einde van de 19e eeuw ontgonnen moet zijn.

9.     Oostendorp
Tocht: 90 (9)
Bezocht op: 26 mei 2009
Provincie: Gelderland


Twee boerderijen tussen een rij hoge bomen. Oosterdorp is bijna ingehaald door de uitbreidingen van Elburg, maar heeft nog zijn eigen naam. Er is een nieuwe school verrezen het Nuborg College Oosterlicht. Op het buitenterrein worden praktijklessen gegeven. Het gaat om jongens, die later de bouw in willen of in de infrastructuur. Dat is de aanleg en onderhoud van wegen. Er is uitgemeten en gemetseld en de leraar bekijkt het werkstuk samen met de bouwers. Het ziet er betrouwbaar uit en straks kan er verder gewerkt worden aan de constructie van het dak. Twee andere jongens staan palen in de grond voor een nieuw bouwwerk en kunnen zo hun overtollige agressie krijt.
Op de achtergrond staan eindeloze rijen fietsen te wachten op het einde van de lessen van vandaag.

10.     Aperloo
Tocht: 90 (10)
Bezocht op: 26 mei 2009
Provincie: Gelderland


Op het landgoed Zwanenburg heeft de firma A. Vogels tuinen opgezet voor de vele kruiden, waar we allemaal beter van zullen worden. Door het landgoed Schouwenburg aan de overkant loopt een pad met halfrond klinkers. Het landhuis is onbereikbaar en staat in de steigers. Aan de weg naar Aperloo zelf staat een slijpsteen in de tuin,ooit nuttig nu geschiedenis. Op de hoek van de Rozenbergerweg staat een witte “droogbloemenboerderij”, waar alles nu nog groen, sappig en vers oogt.

11.     Hoge Enk
Tocht: 90 (11)
Bezocht op: 26 mei 2009
Provincie: Gelderland


Hoge Enk ligt langs een oude weg, die naar harderwijk liep. Het is duidelijk te zien, dat de boerderijen hier dicht bij elkaar op een hoger gelegen stuk land lagen. Het dorp heeft een buurthuis en een eigen school en aan een boom wordt iedereen uitgenodigd om mee te doen aan een komende puzzelrit op 2e Pinksterdag. De opbrengst gaat naar de gehandicaptenzorg. Bij een zwartgeverfde houten schuur kijken de schapen toe. Ze zullen dit jaar niet meerijden.
12.     Elburg
Tocht: 90 (12)
Bezocht op: 26 mei 2009
Provincie: Gelderland


In 2010 zal Elburg 777 jaar bestaan. Daarom verdient deze unieke vestigstad een opknapbeurt. Een jongen met ontbloot bovenlijf peutert zorgvuldig het mos en de oude cement tussen de voegen van de stadsmuur weg. Hij is samen met zijn maat al een half jaar bezig om de muren voor verval te behoeden. Straks is de brug aan de beurt en ze gaan door tot het geld voor de restauratie op is. De poort naar de haven ligt er al eeuwen zo bij en drommen grijzende toeristen lopen er onderdoor en komen zo in het stadje tussen de eeuwenoude wallen. In een zijstraat staat één van de twee laatste stadsboerderijen. Vroeger waren het er 40. Zelf nu nog staan hier in de winter 20 koeien op stal. In de buurt van de kerk staat het oude raadshuis, gebouw in 1392/96 door de hertog van Gelre en geschonken aan zijn rentmeester Arent thoe Boecop. De laatste nazaat van deze rentmeesterwas Arent baron van Boecop. Met hem stierf op 3 augustus 2002 dit eeuwenoude geslacht uit. Hij bracht de laatste dagen van zijn leven door in één van de kleine huisje naast de kerk, waar zijn jeugdvriend Henk van Ulzen hem na jaren weer kwam opzoeken. Ook vele anderen kwamen daar afscheid van hem nemen. Arent was oprichter en jarenlang directeur van het Schooladviescentrum in Utrecht en zette zich in voor betere onderwijskansen van kinderen, waarvan de ouders zelf weinig profijt van het onderwijs hadden gehad. Hij ligt begraven in de begraafplaats aan de Oostelijke Rondweg. Op de zwarte steen prijkt het familiewapen.
13.     Nieuwstad (G)
Tocht: 90 (13)
Bezocht op: 26 mei 2009
Provincie: Gelderland


Nieuwstad is nu Elburg geworden. Alleen een straatnaan duidt op een voormalige zelfstandigheid. Het laatste hoekje tussen doorgaande wegen wordt bouwrijp gemaakt. Een stevige boom ligt ontworteld te wachten op afvoer. De straat is opgebroken en rioleringsbuizen zullen straks onder het asfalt liggen en Nieuwstad meevoeren in de vaart der volkeren.
14.     Doornspijk
Tocht: 90 (14)
Bezocht op: 26 mei 2009
Provincie: Gelderland


Vlak voor het dorp voert een oude dijk richting voormalige Zuiderzee, voormalig IJsselmeer. Doornspijk lijkt maar klein, maar heeft naast een landgoed toch drie kerken. De scholen gaan uit en moeders halen hun kinderen van school. Zowel de kinderen als hun fietsjes kleuren het dorp vrolijk.
15.     Wesselinge
Tocht: 90 (15)
Bezocht op: 26 mei 2009
Provincie: Gelderland


In mei 2009 was Wesseling op fietsafstand genaderd. Een echt bezoek zat er toen niet in. Op 15 november 2013 werd dit hiaat rechtgetrokken. Vanaf 't Harde werd de Bovenweg afgereden en na wat navragen de weg naar het buurtschap gevonden. Een naambordje ontbreekt helaas. De weg begint met een mooi gereataureede boerderij met zwarte houten schuur. In een weiland rust een grote buizerd even uit van haar jacht. De overbuurman heeft een houten beeld in zijn tuin gezet van deze roofvogel. De weg maakt een knik en in de bocht staat houten huisje met een nog kleiner houten schuurtje. Eindelijk is Wesselinge recht gedaan.
16.     Lage Bijssel
Tocht: 90 (16)
Bezocht op: 26 mei 2009
Provincie: Gelderland


De weg naar Lage Bijssel loopt dood tegen de voormalige dijk van de Zuiderzee. Hier en daar een boerderij in een vlak land. Het lag hier wat hoger en zo kon de zee getrotseerd worden. Achter een boerderij verzamelde een boer stapels autobanden voor zijn kuilgras. Een boerin rijdt op een te grote maaimachine rondjes op een te klein grasveld. In de verte staat de molen De Duif
17.     Oostereinde
Tocht: 90 (17)
Bezocht op: 26 mei 2009
Provincie: Gelderland


In Oostereinde staat een windmolen, die hier al langer staat en zo is hij op de landkaart gekomen. Het was waarschijnlijk wikkelbedrijf Nunspeet, dat een vooruitziende blik had. Tegenover een kleine boerderij tussen bomen ligt het nieuwe onderkomen van de schietsportvereniging Burgerwacht uit Nunspeet. Voor een autohandel stopt een busje met gastarbeiders uit Oost-Europa. Ze zijn zichtbaar vroeg begonnen vandaag, hebben de schoenen uitgetrokken liggen met hun benen omhoog. Oostereinde loopt bijna over in de nieuwbouw van Nunspeet.